De plek vanwaar de Watergeuzen op 3 oktober 1574 Leiden binnentrokken om de stad te ontzetten, spreekt tot de verbeelding. Volgens de legende lieten de op de vlucht geslagen Spanjaarden bij deze schans een dampende pot hutspot achter, die later werd gevonden door de weesjongen Cornelis Joppensz. Dit verhaal is aanleiding voor de jaarlijkse 3-oktoberviering in Leiden. 

In tegenstelling tot wat veel Leidenaren denken, lag de Lammenschans of ‘Schans Lammen’ echter niet voor het NS Station Lammenschans, op de plek waar het beeld van Cornelis Joppensz staat. Oude kaarten laten zien dat de schans in het huidige polderpark Cronesteyn lag, in de hoek van de Roomburgerwetering (het huidige Rijn-Schiekanaal) en de Vrouwevaart naar Zoeterwoude. 

Onderzoek naar de precieze ligging van Schans Lammen is vreemd genoeg nooit gedaan. Daar komt nu verandering in. De Leidse ondernemer Sjaak van de Geijn van theehuis ‘De tuin van de smid’ zoekt als initiatiefnemer andere geïnteresseerden om dit onderzoek alsnog uit te voeren. Inmiddels is van verschillende kanten medewerking toegezegd, onder andere door archeologen van RAAP. Ook worden fondsen geworven om het archeologisch onderzoek te bekostigen. Cultuurfonds Leiden neem hierin het voortouw.